خبر یزد

آخرين مطالب

گشتی در خاک شاهدیه یزد مقالات

گشتی در خاک شاهدیه یزد
  بزرگنمايي:

خبر یزد - یزد- آدینه روزی از ماه خرداد به همت یک فعال گردشگری و بلد بومی از شهر شاهدیه یزد (گردآمده از سه روستای ابرندآباد، گرد فرامرز و نصرت آباد) در غرب شهر یزد دیدار کردیم.

هنوز هُرم گرما وجود داشت که با گروهی از علاقه مندان و بلدهای محلی و فعالان حوزۀ گردشگری یزد در کنار باغ های برزن سرچشمۀ ابرند آباد ایستادیم و به گفته های احمد رسولی، شاعر بومی یزد و باشنده ابرندآباد گوش فرادادیم.
او به زیبایی از باغ شهر شاهدیه گفت که دارای سه روستا با نام های اَرنوا، کِفله مرز و نصرتاوا است که هر روستا محله هایی دارد مانند: محلّۀ باغستان، محلۀ انجیرک، محلّۀ غفور، محلّۀ سیف و غیره که همۀ خانه های خشت و گلی رهاشده و به گفته او سوخته اند .
سخن از تل هایی گفت که با زحمت کشاورزان و باغداران درست شده، یعنی خاک را پشته، پشته از زمین جمع می کردند تا زمین کشاورزی به دست آید. این تل ها نام هایی داشت، مانند: تل سر ، تل برزیا ، تل پشک ، تل نمکک، تل یادارون ، تل سیف ، تل چهل دخترون ، تل میری ،تل بلندی ،تل بیه ،تل قلعه ، تل غفور، تل بلندی،تل انجیرک، تل چاه گرگ، تل بیدراز و تل زیرک؛ آب این روستاها از قنات ابرندآباد تأمین می شده که سرچشمه اش از مهرجرد میبد بوده است.
پس از آن به اقامتگاه بوم‌گردی آقای احمد میرجلیلی در برزن بید دراز رفتیم که دیگر نشانی از بیدی که گفته می شد پینه دوزی در آن مسکن داشته، نیست.
میرجلیلی این اقامتگاه را که بلندترین خانه این روستاست، با سرمایۀ شخصی و به زیبایی بازسازی کرده بود؛ پس از آن به توضیحات رسولی در باره پیشینۀ ابرند آباد و قلعۀ حاکم نشین آن و انتساب آن به ایراندخت ساسانی و دیگر باورهای بومی در بارۀ پیشینۀ و بزرگان روستا گوش دادیم که همراه با چاشنی خوانش اشعاری به گویش بومی در بارۀ اَرنوا (مردم یزد، پسوند آباد را با «وا » بیان می کنند مانند: مَندوا،مَردوا، مُریاوا) از رسولی بود.
من ارنوای خفته ز خاکی تپیده ام از بی کسی به غبار آرمیده ام
من دلشکسته و ویرانم از زمان ویرانه مانده و حسرت کشیده ام
او گفت: پیشینۀ تاریخی این روستا مربوط به زمان ساسانیان است. ایراندخت، دختر خسرو پرویز، پادشاه ساسانی به یکی از سرهنگ های خود به نام ابرند دستور می‌دهد که باغ و ملکش را در یزد سرآوری کند. ابرند وقتی کارش در یزد تمام می شود به اینجا که در نزدیکی یزد بوده می آید و می بیند که روستایی خوش آب و هوا است، پس قلعه‌ای در آن می سازد و روستا به ابرند آباد مشهور می شود.
نام ابرند آباد مرا به یادبوده های کودکی خود می برد که پدر تعریف می کرد: در سال 1332 ش کفیل دفترخانۀ 25به سردفتری سیّد مهدی حاجی صدر ابرند آبادی بودم و می بایست با دوچرخه از یزد تا آن روستا بروم.
در این جا با خبر شدیم که رسولی به غیر از شاعری و حرفۀ بنّایی، نقاش زبردستی هم است و در طول جنگ هشت سالۀ ایران و عراق، بیش از 700 نگاره از شهدای یزد کشیده است . از خاطرات خود به هنگام رفتن به نزد سید مهدی چیتی نقاش نامی یزد گفت.کاش این نقاش خودساخته رها نمی شد و ناچار نبود برای گذران زندگی به بنایی بپردازد.
گوش دادن به آواز خوش مرتضی ربّانی (معروف به دایی مرتضی) همراه با نوای دف او شوری به گروه داد. عکسی به یادگار در کنار باغ ها گرفتیم. باغ های شاهدیه دست کم 3 تا 5 گز ازسطح روستا پایین ترند و این به دلیل دسترسی به آب قنات است. در خانه های قدیمی و چند طبقۀ این آبادی که رها شده، گه گاه مردمانی از دیار افغانستان باشنده بودند.
پس از آن از خیابان نوبنیادی که همین چند روز با ویرانی خانه های قاجاری ساخته شده، رد شدیم دربارۀ این ویرانی، نرگس آبیار، فیلمساز یزدی در رسانه ها گفتگو کرده و هشدار داده بود.
پس از آن به کنار مسجد جامع ابرند آباد رسیدیم. مسجدی که به گفتۀ رسولی، تاریخ بنیان آن با مسجد امیرچقماق یزد یک سان است و یک زرتشتی تازه مسلمان آن را ساخته چند سال پیش گنجی را از آن دزیده اند.
شهابی گفت: بربالای گنبد، جایی برای اذان گفتن و جایی برای رصد ماه و ستاره بوده است.در کنار این مسجد کهن، سه حسینیۀ بدقواره با سقف هایی بالاتر از مسجد قرار داشت .بایستگی کنار هم بودن این سه حسینیۀ بزرگ آهنی آن هم در صدمتری یک دیگر که هرکدام چند صد نفر را درخود جای می دهد ندانستم.
دیدار از خانۀ حفاظت شده و تاریخی حسن پور در کنار حسینه که در دستور ویرانی است، بخش دیگری از سفر ما بود. خانه با طاق های بلند و خشتی چپیله ای خود جلوه ای از یک خانۀ قاجاری روستایی را داشت. هرچند کارشناسان میراث گفته اند مربوط به عصر صفوی است. سپس بر فراز یکی از تل های دست ساز آبادی به نام تل سر رفتیم که همۀ این آبادی ها را زیر نگین داشت .
شهابی می گوید قدمتان 1400 سال است ولی مأخذی برای حرف خود ندارد. آدمی از قدرت انسان های قدیم که بدون هیچ گونه امکانات امروزی و تنها با همت خود به حفر باغ ها و ساخت این تل ها پرداخته در شگفت می شود. ردشدن از یکی از این کوچه باغ ها که در بهار، گل انارهای زیبا و شکوفه آن رازیباترمی کند .حظّی داشت.
پس از آن به درون قلعه بلندبالای آن پای نهادیم. قلعۀ ابرند آباد در زمینی به مساحت 500 مترمربّع بنا شده است، آنجا مهندس نجمۀ نادری از کارشنان معماری یزد ایستاده بود تا دربارۀ این قلعۀ حکومتی که زمانی برسر راه قدیم یزد به اصفهان و تهران قرارداشته، سخن بگوید.
او به خوبی از ساختارهای این قلعه ها که پس از سدۀ نهم تبدیل به قلعۀ مسکونی شده و سپس رها شده گفت. از لایه های حفاظتی، از برج های سماوری، جایگاه استقرار نگهبانان و تک تیراندازان و محلّ ریختن سرب و آب جوش که آخرین سد دفاعی ساکنان قلعه است، گفت. این قلعه تماماً از خشت و گل و در دوطبقه ساخته ‌شده است. سردر قلعۀ تاریخی ابرند آباد در سه‌ طبقه ساخته ‌شده است. از طبقۀ نخست این بنا تنها یک راهروی تنگ که در چهار بدنۀ بنا ادامه یافته و دریچه‌هایی به سمت درون قلعه دارد به‌جا مانده است. چهار برج دایره‌ای شکل در چهارگوشه این بنا ساخته ‌شده است. رسولی می گفت: در جای جای این قلعه، نشان حفاری های غیر مجاز سوداگران دیده می شود.
سپس وارد روستای گرد فرامرز (از بنیان های فرامرز کاکویی از خاندان آل بویه ) شدیم . از آب انبار کهن و مسجد روستای گرد فرامرز رد شدیم و به روبروی قلعۀ روستا رسیدیم و عکسی به یادگار گرفتیم .
باز در اینجا به یاد سندی از سال 1257ق افتادم که جدّ ما حاج علی بمان نشاسته گر قناتی را دراین روستا وقف بر سوگواران امام حسین (ع) کرده است.درآنجا نام روستا گرد فلامرز آمده است.
مقصد بعدی روستای نصرت آباد بود. دمی در کنار سرو کهن سال و پانصدسالۀ آن جای گرفتیم که در مجتمع دینی فرهنگی زرتشتیان نصرت آباد جای داشت. این بنا را مهربان کیخسرو مهر شاهی بنیان گذاشته بود.
مهداد منوچهری که از باشندگان زرتشتی و از فعان گردشگری بومی همین روستا بود، دربارۀ پیشینۀ آتشکده و آیین آتش گزاری آن گفت که که پدر بزرگش کیخسرو نمیرانیان، هیربد آن است.این آتشکده هم به سان دیگر آتشکده های روستایی در کنار نهر آب قراردارد.
نکتۀ جالب آن بود که آتشکده، درست روبروی مسجد قرارداشت و این نشان از همزیستی زیبای دو دین در کنار یک دیگر در یک روستا می داد.
برنامۀ پایانی، رفتن به اقامتگاه بومی باباخداداد از آنِ جدّ مادری آقای منوچهری ، خدادا نمیرانیان بود. اقامتگاه مانند همۀ خانه های زردشتی ساخته شده بود، با بادگیری رفیع، همراه بوی خوش عود و کُندر. پذیرایی با چای و شیرینی، خستگی این سفر سه ساعته را از تن زدود.
پس از آن آقای مهندس رضایی، عضو شورای شهر شاهدیه از برنامه های توسعۀ گردشگری در روستا گفت و بیان داشت: آن خیابان نوبنیاد برای دسترسی به بافت کهن بنیان شده است . حاضران هم به بیان نظرات خود پرداختند که گفته های خانم نادری از همه شیواتر بود .توزیع جانمازی از دست بافت های یزد به گردشگران امروز هم با همّت شورای شهر تدارک دیده شده بود. پایان بخش برنامه ها نوای دف همراه با آواز دایی مرتضی و عکسی به یادگاری در ساعت یازده شب بود.
سروده ای از احمد رسولی، گواهی است بر نوشته های این سفرنامۀ یک روزه:
شاهدیه، شهر باغ های انار شهر نسّاجی و گل های بهار
چون بهشتی خفته دامان کویر مانده تل های بلندش یادگار
قدمت تاریخ اینجا مستند قلعه از دوران ساسان ماندگار
چون سرای کاروان گوید سخن راه ابریشم دراینجا برقرار
خانه های خشتی اش تصویر عشق مانده بر قاب قشنگ روزگار
کلفمرز، مهد هنر، مهد تلاش تار و پود ترمه هایش آشگار
ارنبایش چون نگین خاتمی سبز و خرّم، باغ و بستان سبزه زار
نصرت آباد چون بهاری دلنشین مردمانی پاک اندیش وخوش تبار
شاهدیه شهر تل های بلند هدهد و قمری و آواز هزار
گفت «رسولی» نکته ای از شهر خود تا بماند یادگاری بر دیار
"نویسنده، پژوهشگر و یزدشناس"
برچسب‌ها
شاهدیه یزد نویسنده


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

درگیری شرور با پلیس، منجر به مرگش شد

آخرین قیمت‌ها در بازار خودرو

آدریان نخستین آتش 100 ساله

افزایش 15درصدی مرگ‌های کرونایی در تهران

چین، آمریکا را به تلافی تهدید کرد

جدول پخش مدرسه تلویزیونی جمعه 2 آبان در تمام مقاطع تحصیلی

تحریم و کرونا مانع رشد ارزش صادرات استان یزد نشد

فرماندار: مناطق ییلاقی تفت تا عصر یکشنبه مسدود است

حقوق پرستاران تأمین اجتماعی افزایش یافت

خبر خوب به متقاضیان مسکن مهر

ایران به ادعای ارعاب رای‌ دهندگان آمریکایی واکنش نشان داد

کرونا نیمی از ناوگان اتوبوس شهری یزد را زمین‌گیر کرد

اختصاص اعتبار گردشگری به شوراهای اسلامی در بودجه 1400

کمبود سالن‌های اختصاصی مشکل اصلی ورزش مهریز است

2 خبر کوتاه از یزد

ساخت نخستین مرکز آموزش نیروهای انتظامی یزد در بافق آغاز شد

ورزشکاران یزدی نقش موثری در ترویج اقامه نماز دارند

فرآیندهای پیچیده ساخت و سازهای غیرمجاز یزد را افزایش داده است

گلزار شهدای ابرکوه عطرافشانی شد

برگزاری نشست هماهنگی و تبادل نظر جهت حفاظت از پلنگ ایرانی و غاز پیشانی سفید کوچک دراستان بوشهر

خسارت سالانه شش هزار میلیارد تومانی گرد وغبار به پنج استان کشور

روزی 200 تست کرونا در یزد مثبت می‌شود

نماینده یزد: مطالبه مردم برای استقرار نیروی انتظامی در برخی مناطق محقق شود

لزوم رعایت بیشتر ضوابط بهداشتی در کیش

کشف 3 جسد در لنگرود؛ قاتل دستگیر شد

خرید از کارتخوان‌ های سیار خیابانی ممنوع

پلیس: کارِ مقابله با کرونا از ارشاد گذشته است

تازه‌ ترین آمار از مبتلایان و فوتی‌ های کرونا در ایران 1 آبان 99

200 کامیون گوجه‌ فرنگی ایران از عراق برگشت خورد

توافق کافی بین شهرداری و نظام مهندسی ساختمان یزد وجود ندارد

فرماندار: مناطی ییلاقی تفت تا عصر یکشنبه آینده مسدود است

نماینده مجلس: اردکان، دیگر ظرفیت ایجاد صنایع آلاینده ندارد

کارگاه تولید ماسک با اشتغالزایی 50 نفر در مهریز افتتاح شد

افراد برتر شطرنج قهرمانی یزد در فضای مجازی معرفی شدند

رتبه برتر جهاددانشگاهی یزد در برگزاری مسابقات دفاع 3 دقیقه‌ای

تردد به مناطق ییلاقی استان یزد ممنوع شد

مراجعان بومی کرونا به بیمارستان اردکان کاهش یافت

تعداد مراجعه کنندگان کرونا به بیمارستان اردکان کاهش یافت

وضعیت استان یزد خوب نیست/اعمال محدودیت‌های بیشتر در صورت بی‌توجهی مردم

برگزاری آیین انعقاد پیمان نامه پاسداری از زیست بوم استان فارس در هفته نیروی انتظامی

تعطیلی روزانه 50 واحد صنفی متخلف در استان یزد

وضعیت بحرانی کرونا در شهرستان بهاباد

وقف یک منزل مسکونی به ارزش 20 میلیارد ریال در اردکان

ابتلای قطعی 4 هزار و 354 یزدی به کرونا در مهرماه

هوای یزد سردتر می‌شود

راه اندازی مرکز منطقه ای سلامت در جزیره کیش

حمله وحشیانه پسر مواد فروش به پدر

ماجرای مرگ خبر سازِ دانش‌ آموز 13ساله در ارومیه

افزایش واردات انسولین در 7 ماه اخیر

قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1 آبان 99