خبر یزد

آخرين مطالب

نخستین های طهران/20

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند شهرداری تهران

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند
  بزرگنمايي:

خبر یزد - نخستین بانک مدرن ایران توسط بارون جولیوس دو رویترز در شمال شرق میدان توپخانه مجلس در سال 1266شمسی رسما کار خود را آغاز کرد.

لرد انگلیسی وقتی پای ورقه امتیازنامه پر سود بهره‌برداری 60 ساله از معادن ایرانی را امضا کرد؛ ضمانت داد دریای خزر را با ماشین دودی به خلیج‌فارس متصل کند، گمرگ ایران را سر و سامان دهد و برای چاپ پول کاغذی بانکی را راه بیاندازد. قول و قراری که با اعتراض مردم لغو شد و تنها چیزی که باقی ماند ساختمانی در شمال شرق میدان توپخانه باقی ماند که نه تنها اولین بانک ایران شد که با سرمایه چهل هزار لیره وثیقه خسارت لغو امتیاز رویترز نخستین اسکناس ایران را منتشر کرد. عمارتی که حالا در روزگار ما قدیمی‌ترین قطعه و تنها یادگار دوران گذشته قدیمی‌ترین میدان پایتخت میدان امام خمینی (ره) است. ساختمانی با قدمت بیش از 80 سال که بخشی از آن به عنوان شعبه بانک تجارت فعالیت می‌کند.بانک شاهی اولین بانک ایرانی بود که در میدان توپخانه در قلب تهران شروع به فعالیت کرد.
تا پیش از تاسیس این بانک در دوران ناصرالدین‌شاه این صرافان عمده بودند که کاری را می‌کردند که بانک‌های امروز در شهرها انجام می‌دهند. صرافانی که بیش از 3000 سال امور تجاری را تسهیل می‌دادند. با این که نخستین پول کاغذی جهان در ایران با نام چاو در تبریز در زمان ایلخانان رایج شد اما تا زمان تاسیس همین بانک شاهی در میدان توپخانه سکه طلایی و نقره‌ای در معاملات در ایران رایج بود. چند صراف مشهور هم بودند که در ازای دریافت سکه‌های زیاد ورقه‌هایی را به عنوان برات انتقال پول را به دست می‌گرفتند. اما همین ضرب سکه هم با مشکلات زیادی رو به رو بود؛ مهمترین مشکل نبود یک ضرابخانه مرکزی در پایتخت بود.
گسترش تجارت با فرنگستان و سایر کشورها باعث شد تا گروهی از همین صرافان به فکر تاسیس بانکی شبیه آن چه در اروپا وجود داشت بیافتند. پیشنهاد راه اندازی بانک ملی ایران را برای نخستین بار حاج محمد حسن خان امین‌الضرب صراف و تاجر شناخته شده در نامه‌ای مفصل به ناصرالدین شاه داد و به او پیشنهاد کرد این بانک را با سرمایه مشترک ملت و دولت راه‌اندازی کند. اما ناصرالدین‌شاه به این درخواست توجهی نشان نداد. اما از آن جا که مرغ همسایه غاز است هنوز چندسالی از این پیشنهاد نگذشته بود که در سال 1266 شمسی در آخرین سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه توسط شعبه شرکت هند شرقی در تهران این بانک راه‌اندازی شد. انگلیسی‌ها که برای گسترش تجارت خود در سرزمین‌های استعماری خود به دنبال راه‌اندازی بنگاه‌های مالی بودند امتیاز این بانک را از شاه گرفتند و با سرمایه قابل ملاحظه‌ای بانک را راه‌اندازی کردند. آن‌ها زمینی نسبتا بزرگ را در شرق میدان توپخانه انتخاب کردند و ساختمان بانک خود را با نام بانک جدید شرق ساختند. یک سال بعد بارون جولیوس رویترز که قبل از این امتیاز همه معادن ایران را از شاه گرفته بود توانست انحصار تاسیس بانک شاهی را به مدت شصت سال بگیرد. این امتیازنامه شامل حق انحصاری نشر اسکناس و معافیت از مالیات بود. رویترز همچنین زمین معتلق به بانک شاهی را هم خرید. سرمایه بانک شاهی بر اساس امتیاز نامه، چهار میلیون لیره انگلیسی به صورت سهام با نام و بی نام تعیین شد که تنها با انتشار سهام با نام اجازه فعالیت یافت.
در 1308 سرمایه گذاران این بانک خارجی تصمیم گرفتند تا ساختمان جدیدی به جای ساختمان قدیمی بسازند. کلنگ ساختمان جدید که همین ساختمان امروزی است در 19 دی ماه 1308 با حضور وزیران و نمایندگان کشورهای خارجی زده شد و ساخت عمارت جدید آغاز شد. مانند بسیاری از ساختمان‌های دوران پهلوی اول طراحی و ساخت این بنا را معماری ارمنی یعنی مارکار گلستیانس برعهده گرفت. ساخت این بنا حدود دویست و پنجاه هزار تومان هزینه برد. گلستیانس که همان زمان در حال اجرای طرح نیکلای مارکف برای ساخت پست‌خانه مرکزی تهران بود طراحی منحصر بفردی را در این بنا پیاده کرد که براساس اصول معماری ایرانی در دوران اوج بود. او ستون‌های بلندی را در فضای داخل بانک طراحی کرد که با دوره‌های تیزه‌دار و بهره‌گیری از چوب در پوشش سقف وامدار معماری دوره هخامنشی بود که از دید طراح آن یکی از دوران‌های پر رونق اقتصادی تاریخ ایران به شمار می‌رفت. گلستیانس برای این بنای جدید طرح سردری بسیار زیبا را در نظر گرفته بود که با نظارت خودش در کارگاه مهمترین کاشی‌ساز تهران یعنی استاد حسین کاشی‌پز انجام شد. نام بانک شاهی البته بعد از چند وقت روی کاشی‌های آن به بانک ایران و انگلیس خاورمیانه تغییر یافت. در سال 1331 که اجاره آن به پایان رسید این بانک به بانک بازرگانی واگذار شد و شعبه ایرانی بانک خاورمیانه به شرق دور منتقل شد. بانکی معتبر که با عنوان اختصاری HSBC همچنان یکی از مهمترین بانک‌های جهان است. اما این پایان ساختمان نخستین بانک ایران نبود که بعد از انقلاب اسلامی به بانک تجارت منتقل شد و هنوز یکی از دیدنی‌های تهران است.
پژوهشگر: فرزانه ابراهیم زاده


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پویش «نذر قربانی» از سوی دانشگاه یزد صورت می‌گیرد

یزد تا پایان هفته تعطیل اعلام شد

دستگیری فرد هتاک به فرد آمر به معروف در رشت

استقرار گشت ارشاد ماسک از سوی سپاه

جدول پخش مدرسه تلویزیونی سه شنبه 6 آبان در تمام مقاطع تحصیلی

حل مشکل آموزشگاه‌های رانندگی یزد در دست اقدام است

تمام واحدهای صنفی یزد به جز صنوف خاص تعطیل شد

برخورد با ساخت و سازهای غیر مجاز شمیران نو

کرونا ما را به بیکاری مبتلا کرد

برگزاری وبینار حماسه زنان از عاشورا تا اربعین

حمایت از بهداشت باروری زنان، کلید سلامت جامعه

سخنگوی سازمان بهداشت جهانی تشریح کرد: جزئیات برنامه WHO برای تولید و توزیع واکسن کرونا

برگزاری وبینار "انتقال تجارب کارآفرینی زنان و معرفی الگوهای موفق در دانشگاهها"

طرح جدید سازمان همکاری اسلامی برای توانمند سازی زنان در جهان اسلام

استقبال دانشجویان و زنان خانه‌دار از طرح ملی توسعه مشاغل خانگی

اقتصاد جنسیت بردار است؟!

بودجه منهای زنان

عدالت جنسیتی ورزشی تاکید ابتکار در بخش ورزش بانوان/ اجرای شاخص های عدالت جنسیتی را رصد می کنیم

دعوت ابتکار برای شرکت در جشنواره زن و علم و جایزه مریم میرزاخانی

دیدگاه رهبر انقلاب درباره اهمیت احقاق حقوق زنان

قانون چه حمایتی از زنان و دختران مورد خشونت می کند؟

نیاز تقویت بیشتر زنان کارآفرین در شرایط کرونا

یزد با 684 بیمار بستری در رتبه اول در زمینه ابتلا به کرونا قرار داد

حادثه تلخی که چهار نفر را راهی بیمارستان کرد

اجرای تصمیات ستاد کرونا الزامی است / برپایی نقاهتگاه بیماران کرونایی در بافق

موافقت با آزادی مرد همسرکش 13سال بعد از قتل

آخرین وضعیت پرونده قاضی منصوری

تحقیق و تفحص از نهاد ریاست‌جمهوری کلید خورد

بهترین فیلم های هالیوودی با موضوع انتخابات + عکس

بازدید مدیران شهری از پروژه‌ خیالستان زندگی باغ ایرانی سازور

بهبود یافتگان کرونا در شهرداری منطقه سه به پویش"اهدای پلاسما" پیوستند

بهره‌برداری از فاز نخست پایانه اکباتان؛ نیمه دوم 1399

میدان فرهنگ نو نوار می شود

همکاری نکردن مردم مهریز دلیل افزایش آمار بیماران کرونایی است

خرید تجهیزات جدید امداد و نجات برای تهران

نشست شهردار منطقه 16 با دبیران شورایاری محلات 9گانه

آمادگی کامل شهرداری تهران برای بارش های پاییزی

13 هزار قطعه بچه‌ماهی قزل آلا در استخرهای بهاباد رهاسازی شد

نفرات برتر ورزش پهلوانی المپیاد مجازی یزد معرفی شدند

استان یزد، پیشتاز ابتلا به کرونا در کشور

افزایش آمار بستری های مشکوک به کرونا در استان / 61 بیمار مشکوک به کرونا در بخش اورژانس بیمارستان‌ها

خرید امتیاز یک باشگاه لیگ برتری، شرط فدراسیون دوچرخه‌سواری برای شرکت در مسابقات پیست

ابتلای قریب به 13 هزار یزدی به کرونا/ پلمپ 198 واحد صنفی متخلف طی یک ماه گذشته

مکلف به اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش‌ هستیم

مصدومیت دریافت کننده تیم والیبال شهداب برطرف شد

انتقاد امام جمعه یزد از کاهش بودجه فرهنگی / هر کجا بودجه کم می‌آید‌ اول به سراغ بودجه‌های فرهنگی می‌روند

استاندار یزد در حوزه پدافند غیرعامل ‌استاندار برتر کشور شد

یزد در آموزش تهدیدات تروریستی زیستی سرآمد کشور است

پایان برداشت سوغاتی‌های خندان اردکان

اجرای طرح امین در مدارس یزد را حمایت می‌کنیم /ل زوم ارزیابی و گزینش مبلغان