خبر یزد

آخرين مطالب

گشتی در خاک شاهدیه یزد مقالات

گشتی در خاک شاهدیه یزد
  بزرگنمايي:

خبر یزد - یزد- آدینه روزی از ماه خرداد به همت یک فعال گردشگری و بلد بومی از شهر شاهدیه یزد (گردآمده از سه روستای ابرندآباد، گرد فرامرز و نصرت آباد) در غرب شهر یزد دیدار کردیم.

هنوز هُرم گرما وجود داشت که با گروهی از علاقه مندان و بلدهای محلی و فعالان حوزۀ گردشگری یزد در کنار باغ های برزن سرچشمۀ ابرند آباد ایستادیم و به گفته های احمد رسولی، شاعر بومی یزد و باشنده ابرندآباد گوش فرادادیم.
او به زیبایی از باغ شهر شاهدیه گفت که دارای سه روستا با نام های اَرنوا، کِفله مرز و نصرتاوا است که هر روستا محله هایی دارد مانند: محلّۀ باغستان، محلۀ انجیرک، محلّۀ غفور، محلّۀ سیف و غیره که همۀ خانه های خشت و گلی رهاشده و به گفته او سوخته اند .
سخن از تل هایی گفت که با زحمت کشاورزان و باغداران درست شده، یعنی خاک را پشته، پشته از زمین جمع می کردند تا زمین کشاورزی به دست آید. این تل ها نام هایی داشت، مانند: تل سر ، تل برزیا ، تل پشک ، تل نمکک، تل یادارون ، تل سیف ، تل چهل دخترون ، تل میری ،تل بلندی ،تل بیه ،تل قلعه ، تل غفور، تل بلندی،تل انجیرک، تل چاه گرگ، تل بیدراز و تل زیرک؛ آب این روستاها از قنات ابرندآباد تأمین می شده که سرچشمه اش از مهرجرد میبد بوده است.
پس از آن به اقامتگاه بوم‌گردی آقای احمد میرجلیلی در برزن بید دراز رفتیم که دیگر نشانی از بیدی که گفته می شد پینه دوزی در آن مسکن داشته، نیست.
میرجلیلی این اقامتگاه را که بلندترین خانه این روستاست، با سرمایۀ شخصی و به زیبایی بازسازی کرده بود؛ پس از آن به توضیحات رسولی در باره پیشینۀ ابرند آباد و قلعۀ حاکم نشین آن و انتساب آن به ایراندخت ساسانی و دیگر باورهای بومی در بارۀ پیشینۀ و بزرگان روستا گوش دادیم که همراه با چاشنی خوانش اشعاری به گویش بومی در بارۀ اَرنوا (مردم یزد، پسوند آباد را با «وا » بیان می کنند مانند: مَندوا،مَردوا، مُریاوا) از رسولی بود.
من ارنوای خفته ز خاکی تپیده ام از بی کسی به غبار آرمیده ام
من دلشکسته و ویرانم از زمان ویرانه مانده و حسرت کشیده ام
او گفت: پیشینۀ تاریخی این روستا مربوط به زمان ساسانیان است. ایراندخت، دختر خسرو پرویز، پادشاه ساسانی به یکی از سرهنگ های خود به نام ابرند دستور می‌دهد که باغ و ملکش را در یزد سرآوری کند. ابرند وقتی کارش در یزد تمام می شود به اینجا که در نزدیکی یزد بوده می آید و می بیند که روستایی خوش آب و هوا است، پس قلعه‌ای در آن می سازد و روستا به ابرند آباد مشهور می شود.
نام ابرند آباد مرا به یادبوده های کودکی خود می برد که پدر تعریف می کرد: در سال 1332 ش کفیل دفترخانۀ 25به سردفتری سیّد مهدی حاجی صدر ابرند آبادی بودم و می بایست با دوچرخه از یزد تا آن روستا بروم.
در این جا با خبر شدیم که رسولی به غیر از شاعری و حرفۀ بنّایی، نقاش زبردستی هم است و در طول جنگ هشت سالۀ ایران و عراق، بیش از 700 نگاره از شهدای یزد کشیده است . از خاطرات خود به هنگام رفتن به نزد سید مهدی چیتی نقاش نامی یزد گفت.کاش این نقاش خودساخته رها نمی شد و ناچار نبود برای گذران زندگی به بنایی بپردازد.
گوش دادن به آواز خوش مرتضی ربّانی (معروف به دایی مرتضی) همراه با نوای دف او شوری به گروه داد. عکسی به یادگار در کنار باغ ها گرفتیم. باغ های شاهدیه دست کم 3 تا 5 گز ازسطح روستا پایین ترند و این به دلیل دسترسی به آب قنات است. در خانه های قدیمی و چند طبقۀ این آبادی که رها شده، گه گاه مردمانی از دیار افغانستان باشنده بودند.
پس از آن از خیابان نوبنیادی که همین چند روز با ویرانی خانه های قاجاری ساخته شده، رد شدیم دربارۀ این ویرانی، نرگس آبیار، فیلمساز یزدی در رسانه ها گفتگو کرده و هشدار داده بود.
پس از آن به کنار مسجد جامع ابرند آباد رسیدیم. مسجدی که به گفتۀ رسولی، تاریخ بنیان آن با مسجد امیرچقماق یزد یک سان است و یک زرتشتی تازه مسلمان آن را ساخته چند سال پیش گنجی را از آن دزیده اند.
شهابی گفت: بربالای گنبد، جایی برای اذان گفتن و جایی برای رصد ماه و ستاره بوده است.در کنار این مسجد کهن، سه حسینیۀ بدقواره با سقف هایی بالاتر از مسجد قرار داشت .بایستگی کنار هم بودن این سه حسینیۀ بزرگ آهنی آن هم در صدمتری یک دیگر که هرکدام چند صد نفر را درخود جای می دهد ندانستم.
دیدار از خانۀ حفاظت شده و تاریخی حسن پور در کنار حسینه که در دستور ویرانی است، بخش دیگری از سفر ما بود. خانه با طاق های بلند و خشتی چپیله ای خود جلوه ای از یک خانۀ قاجاری روستایی را داشت. هرچند کارشناسان میراث گفته اند مربوط به عصر صفوی است. سپس بر فراز یکی از تل های دست ساز آبادی به نام تل سر رفتیم که همۀ این آبادی ها را زیر نگین داشت .
شهابی می گوید قدمتان 1400 سال است ولی مأخذی برای حرف خود ندارد. آدمی از قدرت انسان های قدیم که بدون هیچ گونه امکانات امروزی و تنها با همت خود به حفر باغ ها و ساخت این تل ها پرداخته در شگفت می شود. ردشدن از یکی از این کوچه باغ ها که در بهار، گل انارهای زیبا و شکوفه آن رازیباترمی کند .حظّی داشت.
پس از آن به درون قلعه بلندبالای آن پای نهادیم. قلعۀ ابرند آباد در زمینی به مساحت 500 مترمربّع بنا شده است، آنجا مهندس نجمۀ نادری از کارشنان معماری یزد ایستاده بود تا دربارۀ این قلعۀ حکومتی که زمانی برسر راه قدیم یزد به اصفهان و تهران قرارداشته، سخن بگوید.
او به خوبی از ساختارهای این قلعه ها که پس از سدۀ نهم تبدیل به قلعۀ مسکونی شده و سپس رها شده گفت. از لایه های حفاظتی، از برج های سماوری، جایگاه استقرار نگهبانان و تک تیراندازان و محلّ ریختن سرب و آب جوش که آخرین سد دفاعی ساکنان قلعه است، گفت. این قلعه تماماً از خشت و گل و در دوطبقه ساخته ‌شده است. سردر قلعۀ تاریخی ابرند آباد در سه‌ طبقه ساخته ‌شده است. از طبقۀ نخست این بنا تنها یک راهروی تنگ که در چهار بدنۀ بنا ادامه یافته و دریچه‌هایی به سمت درون قلعه دارد به‌جا مانده است. چهار برج دایره‌ای شکل در چهارگوشه این بنا ساخته ‌شده است. رسولی می گفت: در جای جای این قلعه، نشان حفاری های غیر مجاز سوداگران دیده می شود.
سپس وارد روستای گرد فرامرز (از بنیان های فرامرز کاکویی از خاندان آل بویه ) شدیم . از آب انبار کهن و مسجد روستای گرد فرامرز رد شدیم و به روبروی قلعۀ روستا رسیدیم و عکسی به یادگار گرفتیم .
باز در اینجا به یاد سندی از سال 1257ق افتادم که جدّ ما حاج علی بمان نشاسته گر قناتی را دراین روستا وقف بر سوگواران امام حسین (ع) کرده است.درآنجا نام روستا گرد فلامرز آمده است.
مقصد بعدی روستای نصرت آباد بود. دمی در کنار سرو کهن سال و پانصدسالۀ آن جای گرفتیم که در مجتمع دینی فرهنگی زرتشتیان نصرت آباد جای داشت. این بنا را مهربان کیخسرو مهر شاهی بنیان گذاشته بود.
مهداد منوچهری که از باشندگان زرتشتی و از فعان گردشگری بومی همین روستا بود، دربارۀ پیشینۀ آتشکده و آیین آتش گزاری آن گفت که که پدر بزرگش کیخسرو نمیرانیان، هیربد آن است.این آتشکده هم به سان دیگر آتشکده های روستایی در کنار نهر آب قراردارد.
نکتۀ جالب آن بود که آتشکده، درست روبروی مسجد قرارداشت و این نشان از همزیستی زیبای دو دین در کنار یک دیگر در یک روستا می داد.
برنامۀ پایانی، رفتن به اقامتگاه بومی باباخداداد از آنِ جدّ مادری آقای منوچهری ، خدادا نمیرانیان بود. اقامتگاه مانند همۀ خانه های زردشتی ساخته شده بود، با بادگیری رفیع، همراه بوی خوش عود و کُندر. پذیرایی با چای و شیرینی، خستگی این سفر سه ساعته را از تن زدود.
پس از آن آقای مهندس رضایی، عضو شورای شهر شاهدیه از برنامه های توسعۀ گردشگری در روستا گفت و بیان داشت: آن خیابان نوبنیاد برای دسترسی به بافت کهن بنیان شده است . حاضران هم به بیان نظرات خود پرداختند که گفته های خانم نادری از همه شیواتر بود .توزیع جانمازی از دست بافت های یزد به گردشگران امروز هم با همّت شورای شهر تدارک دیده شده بود. پایان بخش برنامه ها نوای دف همراه با آواز دایی مرتضی و عکسی به یادگاری در ساعت یازده شب بود.
سروده ای از احمد رسولی، گواهی است بر نوشته های این سفرنامۀ یک روزه:
شاهدیه، شهر باغ های انار شهر نسّاجی و گل های بهار
چون بهشتی خفته دامان کویر مانده تل های بلندش یادگار
قدمت تاریخ اینجا مستند قلعه از دوران ساسان ماندگار
چون سرای کاروان گوید سخن راه ابریشم دراینجا برقرار
خانه های خشتی اش تصویر عشق مانده بر قاب قشنگ روزگار
کلفمرز، مهد هنر، مهد تلاش تار و پود ترمه هایش آشگار
ارنبایش چون نگین خاتمی سبز و خرّم، باغ و بستان سبزه زار
نصرت آباد چون بهاری دلنشین مردمانی پاک اندیش وخوش تبار
شاهدیه شهر تل های بلند هدهد و قمری و آواز هزار
گفت «رسولی» نکته ای از شهر خود تا بماند یادگاری بر دیار
"نویسنده، پژوهشگر و یزدشناس"
برچسب‌ها
شاهدیه یزد نویسنده

لینک کوتاه:
https://www.yazd-online.ir/Fa/News/149755/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

کرونا و تهدید 130 میلیون فرصت شغلی در جهان

تاب‌آوری چیست و شهرها چگونه به آن دست می‌یابند؟

سه بانوی کارآفرین خراسان رضوی در مراسم کشوری رتبه برتر را کسب کردند

واقعیت‌های تلخ از فرار دختران از خانه

ضرورت‌های تدوین لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت چه بوده است؟

رییس جمهور باید برای همه سلایق باشد؛ آنهایی که به او و رقبایش رای دادند و حتی آنان که رای ندادند

منتخبان انتخابات ششمین دوره شورای شهر اردکان

دمای هوای یزد کاهش می‌یابد

اسامی منتخبان شورای اسلامی شهر میبد معرفی شدند

حماسه مردم یزد با مشارکت58.36درصد در انتخابات ریاست جمهوری

معرفی اسامی منتخبان شورای اسلامی شهر اردکان

رئیس ستاد انتخابات استان یزد: 58 درصد واجدین شرایط دارالعباده رأی دادند

افزایش بستری های مشکوک به کرونا به بیش از 300 تن

معرفی اسامی منتخبان شورای اسلامی شهر اشکذر

اعلام اسامی منتخبین مردم در شورا‌های شهری استان یزد

اعلام رسمی نتایج انتخابات شوراهای شهر ابرکوه و مهردشت

مشارکت 58 درصدی مردم یزد در انتخابات

مشارکت 58 درصدی مردم استان یزد در انتخابات ریاست جمهوری

افزایش آمار بستری‌های مشکوک به کرونا در یزد

نتایج رسمی و نهایی انتخابات شوراهای اسلامی شهر در استان یزد اعلام شد+ اسامی

پیشرفت فیزیکی طرح‌های نیمه تمام صنعتی در یزد

اسامی منتخبان شورای اسلامی شهر تفت معرفی شدند

منتخبین مردم در شورا‌های شهری استان یزد مشخص شدند

گیسومیشا احمدی به موزه دفاع مقدس می‌رود/ «خروج» روی آنتن شبکه آی فیلم

آمار بستری‌های مشکوک به کرونا در استان یزد افزایش یافت

مردم یزد به رهنمود‌های حکیمانه رهبر معظم انقلاب لبیک گفتند

برگزاری جشن حضور در حسینیه میرچقماق یزد

خرید روزانه 100 رأس دام از عشایر خراسان جنوبی

منتخبان مردم در شورای اسلامی شهر مهریز مشخص شدند

11 عضو شورای ششم شهر یزد مشخص شدند

منتخبان انتخابات شورای شهر3 شهرستان استان یزد معرفی شدند

مشارکت بیش از 58 درصدی مردم استان یزد در انتخابات ریاست جمهوری

نتیجه انتخابات ششمین دوره شورای شهر یزد مشخص شد

نتیجه انتخابات ششمین دوره شورای شهر یزد اعلام شد

اسامی اعضای منتخب شورای اسلامی شهر یزد معرفی شدند

نتایج انتخابات شوراهای شهر در استان یزد+ جدول

تمام مردم ایران پیروز انتخابات هستند/ دشمنان نظام شکست سنگینی را متحمل شدند

مشهدی‌ها پیروزی حجت الاسلام رییسی را جشن گرفتند

امام‌جمعه یزد: رعایت عفاف و حجاب از مدارس آغاز شود

جشنواره زیر سایه خورشید در یزد برگزار می‌شود

مشارکت 58درصدی یزدی‌ها در انتخابات 28 خرداد

عامل تهدید انتشار تصاویر خصوصی در یزد شناسایی شد

اسامی منتخبان شورا‌های شهری استان یزد اعلام شد

بر اساس تفاهم نامه انتشارات علمی و فرهنگی و مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور؛ اپلیکیشن اختصاصی "کتابخوان" انتشارات علمی و فرهنگی عرضه می شود

وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی، شفاف ترین در بین 140 دستگاه

جذب کارشناس تغذیه در بیمارستان کیش

پیام تبریک شهردار تهران به رئیس جمهور منتخب

برپایی دوره های آموزشی آنلاین و رویدادهای علمی در سطح ملی علمی ، گام های ارزشمند موسسه علوم و فنون کیش در شرایط بحران کرونا

تقدیر مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش از حضور پرشور و شعور ساکنان و گردشگران منطقه در انتخابات 1400

تقدیر سازمان منطقه آزاد کیش از تلاش فرهنگیان جزیره