خبر یزد - یزد- مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد گفت: خشکسالی و کاهش منابع آب، فعالیت‌های معدنی، جاده‌سازی و تخریب پوشش گیاهی، زیستگاه‌های حیات وحش را با تهدید و عدم توان بازسازی طبیعت مواجه کرده است.
خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها، حمیدرضا میرجلیلی؛ توسعه فعالیت‌های معدنی، خشکسالی و تغییر کاربری اراضی در سال‌های اخیر فشار مضاعفی بر طبیعت استان یزد وارد کرده است؛ فشاری که به گفته کارشناسان، در صورت عبور از ظرفیت تحمل اکوسیستم، می‌تواند پیامدهایی جبران‌ناپذیر برای تنوع زیستی، حیات وحش و حتی زندگی انسان داشته باشد.
استان یزد به دلیل شرایط اقلیمی خاص و قرار گرفتن در پهنه‌ای خشک و کم‌بارش، از اکوسیستم‌هایی برخوردار است که توان بازسازی آنها نسبت به مناطق مرطوب بسیار محدودتر است. در چنین شرایطی، توسعه فعالیت‌های معدنی، ایجاد جاده‌های دسترسی، تخریب پوشش گیاهی و کاهش منابع آبی می‌تواند روند طبیعی احیای زیستگاه‌ها را با اختلال مواجه کند.
در همین زمینه، حسن اکبری، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد، در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار مهر درباره وضعیت محیط زیست استان، آثار فعالیت‌های معدنی بر طبیعت، کاهش توان بازسازی اکوسیستم‌های خشک، کانون‌های گردوغبار و وضعیت گونه‌های جانوری در معرض خطر توضیح داده است.
اکبری در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به اهمیت محیط زیست در زندگی مردم اظهار کرد: آب ریشه بسیاری از مشکلات اجتماعی و اقتصادی و حتی مسائل مرتبط با سبک زندگی است و محیط زیست نیز ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی مردم دارد.
وی افزود: وقتی فشار بر اکوسیستم افزایش پیدا می‌کند، پوشش گیاهی از بین می‌رود و بسیاری از ظرفیت‌های طبیعی به تدریج تضعیف می‌شوند؛ موضوعی که شاید آثار آن مانند مسئله آب به سرعت و به شکل ملموس دیده نشود، اما در بلندمدت می‌تواند بسیار خطرناک باشد.
تخریب طبیعت از سوی معادن باید جدی‌تر دیده شود
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد با اشاره به توسعه فعالیت‌های معدنی در استان گفت: یکی از موضوعات بسیار مهم، تخریب طبیعت به‌ویژه از ناحیه فعالیت‌های گسترده‌ای مانند معدن است که متأسفانه آثار آن کمتر از مسائل ملموسی مانند آب دیده میشود.
اکبری تصریح کرد: بحث ما این نیست که واحدهای معدنی بزرگ که اشتغال و اقتصاد قابل توجهی ایجاد می‌کنند، فعالیت نکنند. واحدهایی مانند چادرملو، سنگ‌آهن و فولاد، هم اشتغال ایجاد می‌کنند و هم نقش اقتصادی دارند و معمولاً نیز بیشتر تحت نظارت و کنترل قرار دارند.
وی ادامه داد: مسئله اصلی، حجم قابل توجه معادن کوچک و بعضاً غیراقتصادی، نیمه‌تعطیل و تعطیل است که در برخی موارد تخریب‌هایی ایجاد کرده و بعد رها شده‌اند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد گفت: بخشی از این مسئله شاید ریشه در قانون داشته باشد؛ چراکه قوانین برای کل کشور نوشته شده‌اند، اما وقتی همان قانون در یک استان معدنی مانند یزد اجرا میشود، ممکن است نتیجه متفاوتی داشته باشد و مشکلات جدی ایجاد کند.
قانون‌گذاری باید متناسب با ویژگی‌های استان‌های معدنی باشد
اکبری تأکید کرد: اگر می‌خواهیم استان در آینده حق حیات و امکان بقا داشته باشد، باید به صورت منطقه‌ای برای این موضوع فکر کنیم.
وی افزود: همه استان‌های کشور با این شدت درگیر فعالیت‌های معدنی نیستند و استان‌هایی مانند یزد، کرمان و اصفهان شرایط متفاوتی دارند و باید در سیاست‌گذاری‌ها این تفاوت‌ها مورد توجه قرار گیرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد ادامه داد: هر بار که کشور با یک مسئله اقتصادی یا شرایط خاص مواجه میشود، دوباره این موضوع مطرح میشود که معدن می‌تواند به عبور از مشکلات کمک کند؛ اما باید توجه داشته باشیم که اگر روزی تخریب طبیعت آن‌قدر شدید شود که اکوسیستم به نقطه غیرقابل بازگشت برسد، دیگر با هیچ میزان درآمدی نمی‌توان آن را اصلاح کرد.
طبیعت مانند بادکنک است؛ تا یک نقطه می‌توان آن را احیا کرد
اکبری برای توضیح ظرفیت تحمل طبیعت گفت: طبیعت را می‌توان به یک بادکنک تشبیه کرد. اگر بادکنکی را کمی باد کرده باشید و در یک نقطه به آن فشار وارد کنید، فرو می‌رود اما دوباره به حالت قبل بازمی‌گردد.
وی افزود: اگر در دو یا سه نقطه فشار وارد کنید، باز هم امکان برگشت وجود دارد؛ اما اگر فشارها از حد مشخصی بیشتر شود، بادکنک می‌ترکد و دیگر نمی‌توان آن را به حالت قبل بازگرداند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد تصریح کرد: طبیعت نیز همین وضعیت را دارد. اگر در یک نقطه معدن ایجاد شود، در نقطه‌ای دیگر جاده ساخته شود یا فعالیت دیگری انجام گیرد، طبیعت تا حدی توان بازسازی خود را دارد.
وی ادامه داد: اما وقتی حجم تخریب‌ها افزایش پیدا می‌کند و همزمان معدن، جاده، زباله، توسعه ییلاقات، شهرسازی و سایر فعالیت‌ها وارد اکوسیستم میشود، ممکن است چرخه طبیعی از هم گسسته شود.
خشکسالی، توان بازسازی طبیعت یزد را کاهش داده است
اکبری با اشاره به شرایط اقلیمی یزد گفت: شرایط استان ما با یک جنگل یا اکوسیستم مرطوب قابل مقایسه نیست. آب و رطوبت، شرط اصلی احیای هر اکوسیستم است و وقتی با افت سطح سفره‌های آب زیرزمینی و خشکی مواجه هستیم، فرصت و شرایط احیای طبیعت بسیار دشوارتر میشود.
وی افزود: در یک اکوسیستم مرطوب، وقتی فشاری وارد میشود، خاک‌سازی و بازسازی پوشش گیاهی سرعت بیشتری دارد و طبیعت می‌تواند بخشی از آسیب‌ها را جبران کند، اما در مناطق خشک، این روند بسیار کند و دشوار است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد گفت: با این حجم تخریب در برخی مناطق، احساس می‌کنیم تنوع زیستی و حیات وحش را به نوعی بی‌خانمان کرده‌ایم و در حال از بین بردن زیستگاه آنها هستیم.
تخریب طبیعت، کانون‌های گردوغبار ایجاد می‌کند
اکبری ادامه داد: این تخریب‌ها در نهایت به کانون‌های گردوغبار تبدیل می‌شوند و آثار آنها دوباره به زندگی خود انسان بازمی‌گردد.
وی افزود: برای مثال، صنعت را می‌توان مجبور کرد که فیلتر نصب کند، فرآیندهای خود را اصلاح کند یا فاضلابش را تصفیه کند و با این اقدامات می‌توان بخشی از آلودگی را کاهش داد؛ اما وقتی یک منطقه طبیعی به دلیل تخریب از بین رفت، بازگرداندن آن بسیار دشوار است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد با اشاره به جاده‌های دسترسی معادن گفت: جاده‌های خاکی متعدد در مناطقی که بارندگی کمی دارند، با تردد کامیون‌ها به ایجاد گردوغبار کمک می‌کنند و این موضوع نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
۲۶ گونه جانوری یزد در فهرست گونه‌های در معرض خطر
اکبری درباره وضعیت حیات وحش استان نیز اظهار کرد: بر اساس رده‌بندی ملی، ۲۶ گونه جانوری در استان یزد در معرض خطر انقراض قرار دارند.
وی افزود: این گونه‌ها بر اساس معیارهایی مانند کاهش جمعیت، کوچک‌شدن محدوده پراکنش و افزایش شیب کاهش جمعیت در این فهرست قرار گرفته‌اند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد گفت: وقتی یک گونه وارد فهرست گونه‌های در معرض خطر انقراض میشود، یعنی مشکلی برای آن ایجاد شده و باید توجه ویژه‌ای به آن صورت گیرد.
هوبره قربانی قاچاق است؛ گربه‌سانان قربانی کاهش طعمه
اکبری با اشاره به وضعیت برخی گونه‌های جانوری استان اظهار کرد: برای مثال، هوبره به دلیل زنده‌گیری و قاچاق در معرض خطر قرار گرفته و در مواردی به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس قاچاق میشود.
وی ادامه داد: در مقابل، گونه‌هایی مانند برخی گربه‌سانان، پلنگ و یوزپلنگ بیشتر به دلیل کاهش طعمه با مشکل مواجه شده‌اند.
اکبری افزود: جمعیت گونه‌هایی مانند کل، بز، قوچ، میش و آهو در اثر شکار بی‌رویه کاهش پیدا کرده و وقتی طعمه کم شود، طبیعی است که گونه‌های شکارچی نیز با مشکل مواجه شوند.
حیات وحش یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد تأکید کرد: همه گونه‌های جانوری ارزش خاص خود را دارند و نباید تصور کنیم حذف یک گونه از طبیعت اتفاق مهمی نیست.
وی گفت: یک اکوسیستم مانند یک زنجیره است و اگر هر حلقه‌ای از آن جدا شود، کل زنجیره تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
اکبری تصریح کرد: وقتی یوزپلنگ در یک منطقه وضعیت مناسبی دارد، یعنی طعمه‌های آن نیز وضعیت مناسبی دارند؛ وقتی وضعیت طعمه‌ها خوب باشد، یعنی پوشش گیاهی و طبیعت نیز شرایط مطلوب‌تری دارند و در نهایت این وضعیت به سلامت خود انسان نیز ارتباط پیدا می‌کند.
وی افزود: بنابراین مسئله فقط حفظ یک یوزپلنگ نیست؛ موضوع، حفظ یک چرخه کامل حیات است.