خبر یزد - یزد - آیینهای عزاداری روستای «توت» که به عنوان یکی از کانونهای کهن تعزیهخوانی در استان یزد شناخته میشود اکنون ظرفیتی جدید برای توسعه دیپلماسی فرهنگی و جذب گردشگران بینالمللی است.
خبرگزاری مهر - گروه استانها - محدثه میرجلیلی: حسینیه تاریخی روستای «توت» در ۶۰ کیلومتری شمال اردکان و در یکی از روستاهای بخش خرانق است، که این روزها همگام با ایام دهه آخر ماه صفر، میزبان هزاران عزادار و دلدادهای است که برای پاسداشت فرهنگ عاشورایی به این روستای گردشگری مذهبی سفر میکنند؛ آئینی که قدمت آن به صدها سال پیش است و امروز از مهمترین رویدادهای مذهبی استان یزد به شمار میرود.
حسینیه توت بنا بر روایت ریشسفیدان و که در جلو سوم کتاب تاریخ اردکان آمده است، ریشه در روایتی کهن دارد؛ نقل است که در اواخر قرن یازدهم هجری قمری، چوپانی که در پی گوسفند گمشده خود بود، هنگام عبور از این منطقه، چوبدستی خشک خود را که از چوب درخت توت بود، بر سر چشمهای در محل فرو کرد. چوپان پس از بازگشت مشاهده کرد که آن چوب خشک سبز شده است. شبانگاه نیز در بالای کوه چراغی روشن و گروهی را مشغول عزاداری در محل حسینیه کنونی دید، اما با رسیدن به آنجا اثری از عزاداران نیافت و این اتفاق چند بار تکرار شد.
از آن پس این منطقه به «توت» شهرت یافت و مردم اردکان هر ساله در این محل به عزاداری میپرداختند؛ تا آنکه در اواسط قرن دوازدهم هجری، فردی به نام «علی ابوطالب» اقدام به احداث حسینیه کرد. این بنا بارها مرمت و بازسازی شد، اما در سال ۱۳۷۰ طرح توسعه و نوسازی آن آغاز شد و حسینیه قدیم بهطور کامل تخریب و حسینیه بزرگتر همراه با آشپزخانه و سالن غذاخوری جدید احداث شد.
ثبت آیین عزاداری توت در فهرست آثار معنوی ایران
اکنون بنا بر قداست محل و علاقهوافر مردم به عزاداری اهلبیت (علیهمالسلام)، هر ساله در اواخر ماه صفر شمار بسیاری از عزاداران در این حسینیه گرد هم میآیند و به ادای نذورات میپردازند. این مراسم در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۸ طی شماره ۵۳ در فهرست آثار معنوی ایران به ثبت رسیده است.
عزاداری در حسینیه توت بیشتر بهصورت تعزیه و روضهخوانی برگزار میشود. تعزیه معمولاً در نوبتهای صبح، بعدازظهر و شب اجرا و در مجموع هفت تعزیه شامل شبیه مسلم بن عقیل، شبیه حر بن یزید ریاحی، شبیه دو طفلان مسلم، شبیه علیاکبر(ع)، شبیه حضرت عباس(ع)، شبیه امام حسین(ع) و شبیه امام رضا(ع) برپا میشود. روضهخوانی نیز معمولاً بعدازظهرها برگزار میشود و در قدیم اهالی محل با تشکیل دستههای سینهزنی به عزاداری میپرداختند.
حسینیه «توت»؛ از تجلی ارادت بومی تا مقصد دیپلماسی فرهنگی ایران
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد، در گفتوگو با خبرنگار مهر، ضمن معرفی روستای توت به عنوان یکی از ظرفیتهای کمتر شناختهشده اما اثرگذار در حوزه دیپلماسی عمومی، اظهار داشت: روستای توت در روزهای پایانی ماه صفر، بهویژه ۲۸ صفر، میزبان خیل عظیمی از عاشقان اهلبیت (ع) است که این حضور پرشور، بازتابی از فرهنگ اصیل و آیینی ایران را به نمایش میگذارد.
جذابیت برای گردشگران خارجی؛ نشانی از قدرت نفوذ فرهنگ بومی
سیدعبدالرضا موسوی با اشاره به استقبال گردشگران اروپایی از آیینهای روستای توت در سالهای گذشته گفت: حضور توریستهایی از کشورهای آلمان، ایتالیا، سوئد و سوئیس در مراسم تعزیه و نخلگردانی این روستا، مؤید این حقیقت است که آیینهای کاملاً بومی و مردمی، فارغ از مرزهای جغرافیایی، برای مخاطبان جهانی نیز جذابیتهای بصری و محتوایی دارند.
تمرکز بر همسایگان برای توسعه گردشگری مذهبی
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در یزد، با اشاره به فرصتهای منطقهای افزود: کشورهای همسایه و حوزه خلیج فارس، به دلیل اشتراکات عمیق دینی و فرهنگی، اولویت نخست برای برنامهریزی در حوزه گردشگری مذهبی هستند.
وی تأکید کرد: جذب هدفمند گردشگران از کشورهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی، نیازمند رویکردی حرفهای است که شامل معرفی آیینها به زبانهای مختلف، تربیت راهنمایان متخصص و تقویت زیرساختهای رفاهی در منطقه میشود.
«روستای توت» ؛ نقطه تلاقی دیپلماسی فرهنگی و گردشگری
موسوی دیپلماسی فرهنگی را فراتر از دیدارهای رسمی دانست و تصریح کرد: گاهی یک آیین مردمی میتواند بسیار عمیقتر از همایشهای دیپلماتیک، تصویر واقعی و غنی ایران را به جهان مخابره کند. یک گردشگر با حضور در روستای توت، با لایههای متنوعی از تاریخ، هنر، ادبیات و سبک زندگی مردم ایران مواجه میشود که این همان جوهره دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی است.
ضرورت همافزایی دستگاههای اجرایی با محوریت حفظ اصالت
رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در یزد، در پاسخ به پرسشی درباره نحوه بهرهبرداری از این پتانسیلها گفت: تبدیل توت به جاذبه بینالمللی نیازمند نقشه راهی مشترک میان وزارت میراث فرهنگی، استانداری و نهادهای محلی است.
وی در ادامه بر آمادگی وزارت امور خارجه برای بهرهگیری از ظرفیت سرکنسولگریها و سفارتخانههای ایران جهت معرفی این آیین در سطح جهان تأکید کرد.
موسوی در پایان با تأکیدی جدی بر حفظ ماهیت معنوی این رویداد، خاطرنشان کرد: اولویت اصلی همواره «مکان مذهبی» بودنِ توت است. بنابراین، تمامی برنامههای توسعه گردشگری باید در خدمت معرفی این فرهنگ باشد و نباید به هیچ قیمتی اصالت و قداست عزاداری مردم دستخوش تغییر قرار گیرد. فرهنگ و آیینهای اصیل مردم ایران، بهترین سفیران برای معرفی سیمای واقعی کشورمان در جهان هستند.
آئین تعزیهخوانی توت؛ میراثی ارزشمند برای انتقال فرهنگ عاشورایی
سرپرست اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان اردکان در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به برگزاری آئین سنتی تعزیهخوانی روستای گردشگری مذهبی توت همزمان با ایام دهه آخر ماه صفر گفت: این آئین ریشه در باورها و سنتهای دیرینه مردم روستا دارد و سالهاست نسلبهنسل تداوم یافته است.
مصطفی سپهری اردکانی افزود: تعزیهخوانی بهعنوان یکی از جلوههای ارزشمند فرهنگ عاشورایی، نقش مهمی در حفظ و انتقال مفاهیم دینی و آیینهای سنتی به نسلهای آینده ایفا میکند و بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی منطقه است.
سپهری با اشاره به جایگاه ملی این آئین ادامه داد: تعزیهخوانی توت اردکان در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده و در فهرست رویدادهای گردشگری جمهوری اسلامی ایران نیز قرار گرفته است که بیانگر اهمیت آن در معرفی ظرفیتهای فرهنگی، مذهبی و گردشگری منطقه است.
سرپرست اداره میراثفرهنگی اردکان با تأکید بر برنامهریزی دقیق برای برگزاری هرچه باشکوهتر مراسم، یادآور شد: در آستانه این ایام، نشست هماهنگی با حضور نماینده مردم شهرستان در مجلس شورای اسلامی، فرماندار ویژه شهرستان، بخشدار خرانق و جمعی از مدیران اجرایی و خدماترسان در مسجد جامع روستای توت برگزار شد.
پیشبینی حضور ۶۰ هزار نفری مردم در روستای ۵۰ نفره
وی تصریح کرد: این مراسم از یکشنبه ۱۸ مردادماه آغاز شده و تا امشب پنجشنبه ۲۲ مردادماه برگزار میشود پیشبینی شده است مجموعا امسال بیش از ۶۰ هزار نفر در این رویداد که به عنوان یکی از بزرگترین رویدادهای مذهبی استان یزد شرکت کنند.
سپهری با اشاره به حضور پرشور مردم و زائران، از برپایی مواکب خدمترسان در روستای توت خبر داد و گفت: این مواکب با رویکردی مردمی و جهادی و با مشارکت خیرین، مردم نوعدوست و شرکتهای صنعتی فعال در شهرستان شکل گرفتهاند و خدمات آن شامل پذیرایی با شربت، چای و توزیع غذای متبرک برای زائران است.
وی با اشاره به اجرای عملیات نورپردازی برج تاریخی روستای توت برای بهبود جلوه بصری و حفظ سیمای شبانه روستا گفت: حفاظت از بناهای تاریخی و ارتقای سیمای روستا از اولویتهای این اداره است.
آیینهای عزاداری روستای «توت» که به عنوان یکی از کانونهای کهن تعزیهخوانی در استان یزد شناخته میشود، اکنون به گفته مسئولان دستگاه دیپلماسی در استان، از یک رویداد صرفاً مذهبی به یک ظرفیت راهبردی برای توسعه دیپلماسی فرهنگی و جذب گردشگران بینالمللی تبدیل شده است.
فرصتی که میتواند این روستا کوچک با جمعیتی زیر ۵۰ نفر را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری و آیینهای معنوی و مذهبی ایران در ایام پایانی ماه صفر تبدیل کند.